Het was bloedheet die middag in Haarlem. Jan was tien jaar oud en probeerde vooral niet in de weg te lopen. Thuis was het rommelig vanwege zijn zieke moeder. En toen was zij er ineens.
Tante Jolanda. Ze was pas drieëntwintig, de jongste zus van zijn vader. Ze was elegant en goed gekleed: mantelpakje met plooirok, hooggesloten blouse, glanzende pumps met naaldhakken en gemankeerde, deftige maniertjes. Maar onder die modieuze buitenkant zat een kille jonge vrouw met een ijskoude blik die Jan direct raakte. Hij was gefascineerd door haar verschijning, vooral door die strenge kleding die zo detoneerde en zo anders was dan de kleding van zijn moeder en andere dames in de buurt.
Terwijl zijn broers en zussen snel de benen namen naar buiten, bleef Jan als aan de grond genageld staan. Hij keek naar haar schoenen, luisterde naar de harde tik van haar hakken op de tegels. Hij deed onwillekeurig een stapje dichterbij, aangetrokken door haar felle, dwingende aanwezigheid.
Jolanda merkte het meteen. Ze stopte en keek op hem neer. Er zat geen tederheid in haar ogen. Ze bekeek de tienjarige Jan alsof hij een object was dat ze naar haar hand kon zetten. Haar instinct om te domineren was voelbaar.
Ze stapte zo dicht naar hem toe dat hij haar zware parfum rook. Jolanda greep hem stevig in zijn nek. Haar perfect gevijlde nagels boorden zich doelbewust en pijnlijk in zijn huid.
Jan kromp ineen en hield zijn adem in, maar ze liet niet los. Ze keek strak in zijn bange ogen en kneep nog een fractie harder, puur om te genieten van zijn machteloosheid en haar eigen controle. Haar mondhoeken krulden in een valse, triomfantelijke glimlach.
Zij zag die middag in de gang van het Haarlemse huis precies wat ze zocht: een kneedbare, stille jongen die niet terugvocht.
“Jij bent precies de juiste, Jan,” fluisterde ze zachtjes, terwijl ze hem met een rukje losliet.
“Jij bevalt mij. Wij twee gaan elkaar nog heel goed leren kennen.”
Ze draaide zich koel om en liep op haar hoge hakken door naar de huiskamer. Jan bleef achter in de gang, met een gloeiende nek en een diep gevoel van onheil in zijn buik. In de huiskamer nam ze plaats op de stoel bij het raam. Ze sloeg haar benen over elkaar. De plooirok viel strak om haar knieën; een van haar pumps bungelde in de lucht. Ze vroeg haar broer en zijn vrouw naar de artsen, hoorde hun verhaal aan en knikte op de juiste momenten.
Jan zat op de krukje naast de dressoirkast. Zijn blik zat vast op de glans van haar schoenen en de beweging van haar plooirok.
Tijdens het praten keek ze af en toe zijn kant op. Ze hield zijn blik vast, zonder te knipperen, terwijl het gesprek met zijn ouders doorliep.
Toen zijn ouders samen naar de keuken liepen voor de koffie, viel de kamer stil. Ze keek Jan recht aan en wenkte hem met haar hand naar zich toe.
Jan stond op en liep naar haar toe.
Ze reikte haar hand uit en sloot haar vingers om zijn pols. Ze trok hem een fractie dichterbij. Haar duim drukte hard tegen het bot van zijn onderarm, net zo lang tot de spieren in zijn hand pijnlijk samentrokken.
Door de plotselinge, dwingende nabijheid en haar intense blik schoot er een onverwachte erotische prikkeling door Jans hele lichaam. Het was een automatische, biologische reactie die hij met zijn tien jaar nog helemaal niet kon plaatsen. Zijn hart sloeg over en een golf van fysieke opwinding overrompelde hem volledig, wat hem intens in verwarring bracht.
Ze bekeek zijn gezicht, liet haar blik zakken naar zijn ietwat bollend kruis en keek hem toen weer in de ogen.
“Jij lijkt mij een gehoorzame jongen, Jan,” zei ze zacht. “Daar houd ik van.”
Het geluid van rammelende koffiekopjes klonk in de gang. Haar greep ontspande. Haar nagels krasten kort over zijn huid toen ze haar hand terugtrok. Ze leunde achteruit, streek haar rok glad en keek naar de deuropening waar haar broer met het dienblad binnenstapte.
Jan deed een stap achteruit en hield zijn handen stijf langs zijn lichaam, terwijl zijn wangen gloeiden van de spanning en het onbekende gevoel dat door hem heen ging.
Jans vader stapte de kamer binnen met het dienblad, waardoor de plotselinge spanning in de kamer abrupt werd onderbroken. Trijnie zijn vrouw was boven op bed gaan liggen. Het rammelen van de porseleinen kopjes en de geur van verse koffie vulden de ruimte, een alledaags geluid dat in schril contrast stond met wat Jan zojuist had gevoeld.
Jan nam snel plaats op de bank, zo ver mogelijk in de hoek. Zijn hart bonsde nog steeds in zijn keel. Zijn gedachten tolden om elkaar heen; hij voelde een diepe verwarring over de fysieke reactie van zijn eigen lichaam en de intense, dwingende greep van zijn tante. Hij hield zijn armen over elkaar en staarde naar het patroon op het tapijt, doodsbang dat iemand aan hem zou zien hoe warm zijn gezicht aanvoelde of wat er zojuist was gebeurd.
Het gesprek aan de salontafel ging aan hem voorbij. Zijn vader schonk de koffie in en vroeg geanimeerd naar haar dag. De tante antwoordde zakelijk en beheerst. Ze vertelde dat haar werkbezoek in Haarlem vlot was verlopen. Jan hoorde haar praten over een cliënt die onlangs was verhuisd vanuit Arnhem, haar woonplaats, naar een woning in Haarlem. Voor zijn vader klonk het als een normaal gesprek over haar werk in de dienstverlening. Maar de koele toon waarop ze sprak, dezelfde toon die ze zojuist tegen Jan had gebruikt, gaf haar woorden een verborgen lading. Haar werkelijke professie als SM-Meesteres bleef onzichtbaar achter de strakke buitenkant van haar mantelpak.
„Nou, de tijd vliegt,” zei de vader ten slotte, terwijl hij op zijn horloge keek. „Als je de trein van zes uur wilt halen, moeten we gaan opschieten. Jan, loop jij even met je tante mee naar het station? Dan kun jij meteen haar tas dragen.”
“Eerst nog even afscheid van Trijnie nemen,” zei Jolanda, waarna ze naar boven liep.
Jan knikte mechanisch en stond op. In de gang stond een compacte, lederen valies. Toen hij de handgreep pakte, voelde hij pas hoe zwaar het was. Hij bleef onder aan de trap wachten. Vijf minuten later kwam zijn tante alweer naar beneden.
Toen hij naar boven keek, bleef ze even stil staan, ze had haar rok iets opgetrokken. Vanuit zijn hoek keek hij recht tegen de kille, strakke rand van haar onderkleding en de metalen clipjes van haar jarretels die in haar nylons grepen. Ze hield zijn blik een fractie van een seconde vast. Zonder een woord te zeggen liep ze daarna geruisloos verder.
Zodra de voordeur achter hen dichtviel en ze de stoep op liepen, veranderde de sfeer. De straat was relatief rustig in de vroege avond. De tante liep in een strak, kalm tempo naast hem, haar hakken tikkend op de stoeptegels. Jan droeg haar valies aan zijn rechterzijde, zijn knokkels trokken wit weg, door het gewicht. Elke paar meter voelde hij het valies zwaar tegen zijn bovenbeen stoten.
Ze zeiden niks tegen elkaar. Jan hoorde alleen het harde tikken van haar hakken op de tegels, terwijl het valies aan zijn arm trok. Hij wilde maar een ding: zo snel mogelijk naar het station, zodat hij terug naar huis kon. En toch, hoewel hij wist dat hij voor zich moest kijken, zochten zijn ogen steeds de zoom van haar plooirok.
Zijn tante liep in een stevig tempo voorop over het perron. Jan volgde met het valies in zijn hand, zijn vingers strak om de handgreep geklemd.
De trein kwam met piepende remmen tot stilstand. Een wagon met een grote, geschilderde ‘1’ naast de deur stopte precies voor hun neus.
Zijn tante wees met een korte knik naar de hoge instap van de wagon.
“Breng hem maar naar binnen, Jan,” zei ze.
Jan tilde de tas de ijzeren treden op. In de gang van het rijtuig rook het naar pluche en sigarettenrook. Hij duwde de schuifdeur van een lege coupé open.
“Zet hem maar boven op het bagagerek,” zei ze achter hem.
Het aluminium rek hing hoog boven de rugleuningen. Jan zette zijn voeten schrap op de vloerbedekking en tilde het valies met beide handen op. Het zware leer trok zijn armen naar beneden. Hij moest het ding tot boven zijn macht tillen om het over de rand van het rek te krijgen. Zijn adem stokte van de inspanning en zijn schoenen gleden bijna weg op de gladde tree van de bank.
Achter hem deed zijn tante niets. Ze hielp hem niet, maar bleef in de smalle deuropening staan en keek toe hoe hij vocht met het gewicht.
Jan wist niet dat ze hem was binnengevolgd en schrok van haar stem in de kleine ruimte. Hij pakte het valies met twee handen vast en tilde het met moeite omhoog tot het op het rek schoof.
Toen hij zich omdraaide om weg te gaan, stond ze achter hem en blokkeerde zijn uitgang.
Ze bekeek zijn gezicht en zijn handen, en deed een stap naar voren. Jan moest achteruit wijken tot hij met zijn benen tegen de bank stond. Hij verstijfde en hield zijn adem in. Terwijl ze zo dicht op hem stond, schoot er een felle, verwarrende spanning door zijn lijf. Ze haalde een kwartje uit haar handtas. In plaats van het hem aan te reiken, drukte ze het koude muntstuk tegen zijn hals, net onder zijn adamsappel. Tot zijn afgrijzen voelde hij hoe zijn lichaam reageerde en zijn korte broek strak begon te staan. Hij kromp in elkaar, doodsbang dat ze naar beneden zou kijken. Met een trage beweging streek ze met haar vingers over zijn sleutelbeen naar zijn borst waar ze het kwartje van bovenaf in zijn borstzakje liet vallen. Haar nagel kraste daarbij scherp door de stof van zijn overhemd.
„Voor de moeite,” zei ze zacht, terwijl ze hem aankeek. “Een gehoorzame jongen die netjes luistert, verdient een beloning.”
Buiten klonk de fluit van de conducteur. De wagon schokte toen de trein in beweging kwam.
Jan knikte alleen maar. De verwarrende warmte die hij thuis op de bank had gevoeld, schoot weer door hem heen. De tante deed een stap opzij. Jan glipte langs haar heen, liep de gang door en sprong bij de uitgang de trein uit, terug het perron op.
Terwijl de trein wegreed, bleef hij staan en hield zijn hand op zijn borstzak, waar het kwartje zat.